Koszty kwalifikowane w Polskiej Strefie Inwestycji decydują o tym, ile podatku CIT lub PIT firma może nie zapłacić dzięki decyzji o wsparciu. Wyjaśniamy, które wydatki się liczą, jakie warunki trzeba spełnić i jak przełożyć je na limit zwolnienia.
Dlaczego koszty kwalifikowane są tak ważne
Decyzja o wsparciu nie daje „zwolnienia bez limitu”. Zwolnienie z podatku dochodowego jest pomocą publiczną, więc ma górną granicę. Tę granicę wylicza się prosto: koszty kwalifikowane nowej inwestycji mnoży się przez maksymalną intensywność pomocy dla danego obszaru.
Od kosztów kwalifikowanych zależą więc trzy rzeczy:
- czy inwestycja w ogóle spełnia kryterium ilościowe, czyli minimalną kwotę nakładów wymaganą w danym powiecie,
- jak duży będzie limit zwolnienia z CIT lub PIT,
- jakie zobowiązania firma przyjmie w decyzji – kwota kosztów kwalifikowanych zapisana w decyzji jest jednocześnie obowiązkiem do wykonania.
Szczegółowe zasady określa rozporządzenie Rady Ministrów z 27 grudnia 2022 r. w sprawie pomocy publicznej udzielanej niektórym przedsiębiorcom na realizację nowych inwestycji (tekst w ISAP). Opisujemy zasady obowiązujące w listopadzie 2026 r.
Dwie drogi: koszty inwestycji albo koszty pracy
Przepisy pozwalają policzyć limit pomocy na jeden z dwóch sposobów:
- od kosztów nowej inwestycji – czyli od wydatków na grunty, budynki, maszyny, urządzenia czy technologię,
- od dwuletnich kosztów pracy nowo zatrudnionych pracowników – czyli od wynagrodzeń brutto wraz z obowiązkowymi składkami płaconymi przez pracodawcę przez pierwsze dwa lata od zatrudnienia.
To wybór „albo–albo”, a nie suma obu kwot. W firmie produkcyjnej, która kupuje drogie maszyny, zwykle korzystniejsze są koszty inwestycji. Koszty pracy bywają lepszym rozwiązaniem tam, gdzie powstaje dużo nowych etatów przy stosunkowo niewielkich zakupach – np. w niektórych usługach dla biznesu. Przy kosztach pracy zwolnienie może przysługiwać już od miesiąca, w którym firma zaczęła ponosić koszty zatrudnienia nowych osób, a przy kosztach inwestycji – od miesiąca, w którym upłynął termin zakończenia inwestycji określony w decyzji.
Co można zaliczyć do kosztów kwalifikowanych inwestycji
Katalog jest zamknięty. Do kosztów kwalifikowanych nowej inwestycji zalicza się:
- grunty – koszt nabycia gruntu albo prawa użytkowania wieczystego,
- środki trwałe – cena nabycia albo koszt wytworzenia we własnym zakresie budynków, budowli, maszyn i urządzeń, pod warunkiem że są kompletne, zdatne do użytku i trafiają do ewidencji środków trwałych firmy,
- rozbudowę lub modernizację istniejących środków trwałych,
- wartości niematerialne i prawne związane z transferem technologii – patenty, licencje, know-how, nieopatentowana wiedza techniczna,
- najem lub dzierżawę gruntów, budynków i budowli – jeśli umowa trwa co najmniej 5 lat od zakończenia inwestycji (w przypadku firm z sektora MŚP – co najmniej 3 lata),
- leasing finansowy maszyn i innych aktywów (poza nieruchomościami), jeśli umowa przewiduje obowiązek nabycia przedmiotu leasingu po jej zakończeniu.
Wszystkie kwoty liczy się bez podatku VAT i akcyzy, jeśli firma ma prawo do ich odliczenia.
Warunki, o których łatwo zapomnieć
Samo to, że wydatek mieści się w katalogu, nie wystarczy. Rozporządzenie dodaje kilka warunków:
- Termin. Liczą się koszty poniesione w okresie realizacji inwestycji, który wskazuje decyzja o wsparciu. Najem liczy się do końca okresu utrzymania inwestycji, a raty leasingu – w okresie obowiązywania umowy leasingu.
- Nowe czy używane. Duże firmy mogą zaliczyć tylko nowe środki trwałe. Mikro, małe i średnie firmy mogą kupować także maszyny używane. Każdy zakup musi być dokonany na warunkach rynkowych.
- Technologia od niepowiązanego dostawcy. Licencje i know-how muszą być kupione na warunkach rynkowych od podmiotu niepowiązanego, amortyzowane i wykorzystywane wyłącznie w zakładzie objętym wsparciem przez co najmniej 5 lat (MŚP – 3 lata). U dużych firm mogą stanowić najwyżej 50% kosztów kwalifikowanych.
- Limit z decyzji. Do wyliczenia pomocy przyjmuje się najwyżej taką kwotę kosztów kwalifikowanych, do jakiej firma zobowiązała się w decyzji. Wydatki ponad tę kwotę nie zwiększają limitu zwolnienia.
- Wkład własny. Co najmniej 25% kosztów kwalifikowanych musi pochodzić ze środków własnych albo z finansowania zewnętrznego wolnego od pomocy publicznej, np. ze zwykłego kredytu bankowego.
Osobną kwestią jest moment rozpoczęcia inwestycji. Wniosek o decyzję trzeba złożyć, zanim firma podpisze wiążącą umowę na maszyny czy roboty budowlane – piszemy o tym w artykule kiedy można rozpocząć inwestycję, żeby nie stracić zwolnienia.
Czego nie zaliczysz do kosztów kwalifikowanych
W praktyce najczęściej odpadają:
- wydatki poniesione poza okresem realizacji inwestycji wskazanym w decyzji,
- koszty bieżące działalności – materiały, surowce, energia, naprawy i serwis,
- odliczalny VAT,
- maszyny używane kupione przez dużą firmę,
- zakupy od firm powiązanych na warunkach odbiegających od rynkowych,
- wymiana zużytych maszyn na takie same – na inwestycje odtworzeniowe decyzja o wsparciu nie jest wydawana.
Jeśli firma rozbudowuje istniejący zakład, przepisy stawiają dodatkowe progi. Przy dywersyfikacji produkcji koszty kwalifikowane muszą przekraczać o co najmniej 200% wartość księgową ponownie wykorzystywanych aktywów. Duża firma, która zasadniczo zmienia proces produkcji, musi ponieść koszty wyższe niż amortyzacja modernizowanych aktywów z trzech poprzednich lat obrotowych.
Ile to daje: uproszczony przykład
Mała firma produkcyjna planuje nową linię do obróbki metali. Region, w którym leży zakład, ma maksymalną intensywność pomocy 40%. Mała firma dostaje do tego 20 punktów procentowych premii, czyli 60%. Średnia firma dostałaby 10 punktów, a duża – nic.
W rzeczywistości koszty i pomoc są dyskontowane na dzień wydania decyzji, według stopy bazowej Komisji Europejskiej powiększonej o 100 punktów bazowych. Wydatki ponoszone później i zwolnienie wykorzystywane w kolejnych latach „ważą” więc nieco mniej niż w prostym rachunku. Dokładne wyliczenie warto zrobić przed złożeniem wniosku.
Minimalne koszty kwalifikowane w powiecie
Kryterium ilościowe zależy od stopy bezrobocia w powiecie. Dla dużych firm wynosi od 10 mln zł w powiatach o najwyższym bezrobociu do 100 mln zł w powiatach o najniższym. Mniejsze firmy mają ten próg obniżony: średnie o 90%, małe o 95%, a mikro o 98%. Przykładowo mała firma w powiecie z progiem 10 mln zł musi ponieść co najmniej 500 tys. zł kosztów kwalifikowanych. Kolejne obniżenie przysługuje m.in. przy rozbudowie istniejącego zakładu. Wszystkie kryteria, w tym jakościowe, omawiamy w artykule decyzja o wsparciu PSI krok po kroku.
Jak przygotować się do rozliczenia
Koszty kwalifikowane trzeba będzie udokumentować przed zarządzającym strefą i w razie kontroli przed urzędem skarbowym. Dobrze sprawdzają się proste zasady:
- już przy planowaniu zrób listę wydatków i przypisz każdy do kategorii z rozporządzenia,
- prowadź osobną ewidencję faktur i środków trwałych dotyczących inwestycji,
- pilnuj terminów z decyzji – zarówno kwoty minimalnych nakładów, jak i daty zakończenia inwestycji,
- utrzymaj inwestycję i majątek w regionie przez wymagany okres: 5 lat dla dużych firm, 3 lata dla MŚP,
- przed większymi zmianami w planie (inna maszyna, inna lokalizacja) skonsultuj, czy wymagają zmiany decyzji.
Pod koniec 2026 r. Sejm uchwalił nowelizację ustawy o wspieraniu nowych inwestycji, która ma zmienić część zasad PSI od 2027 r. Przed złożeniem wniosku warto sprawdzić, które przepisy będą dotyczyć Twojej decyzji. Podstawowe informacje o programie publikuje Polska Agencja Inwestycji i Handlu.
Jeśli zastanawiasz się, czy przy takim zakupie lepsze będzie zwolnienie podatkowe, dotacja czy połączenie obu form, przeczytaj artykuł PSI czy dotacja – co wybrać albo zajrzyj na stronę naszej usługi Polska Strefa Inwestycji – zwolnienie z CIT/PIT.
Najczęstsze pytania
Czy maszyny używane mogą być kosztem kwalifikowanym w PSI?
Tak, ale tylko w mikro, małych i średnich firmach. Duże przedsiębiorstwa mogą zaliczyć do kosztów kwalifikowanych wyłącznie nowe środki trwałe. W każdym przypadku zakup musi nastąpić na warunkach rynkowych.
Czy leasing maszyn jest kosztem kwalifikowanym?
Tak, jeśli jest to leasing finansowy i umowa przewiduje obowiązek nabycia przedmiotu leasingu po jej zakończeniu. Do kosztów zalicza się wydatki poniesione w okresie obowiązywania umowy leasingu.
Czy wydatki poniesione przed decyzją o wsparciu się liczą?
Do kosztów kwalifikowanych zalicza się wydatki poniesione w okresie realizacji inwestycji wskazanym w decyzji. Dodatkowo wiążące zamówienia przed złożeniem wniosku mogą w ogóle wykluczyć inwestycję ze wsparcia, dlatego zakupy najlepiej planować dopiero po wydaniu decyzji.
Czy można połączyć koszty inwestycji i koszty pracy?
Nie. Limit pomocy liczy się albo od kosztów nowej inwestycji, albo od dwuletnich kosztów pracy nowo zatrudnionych osób. Warto policzyć oba warianty i wybrać korzystniejszy.
Co się stanie, jeśli wydam więcej, niż zapisano w decyzji?
Do wyliczenia pomocy przyjmuje się najwyżej kwotę kosztów kwalifikowanych zapisaną w decyzji. Nadwyżka nie zwiększa limitu zwolnienia, chyba że decyzja zostanie zmieniona.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej analizy inwestycji.
Planujesz zakup maszyn lub budowę hali? Policzymy bezpłatnie, jakie koszty kwalifikowane i jaki limit zwolnienia może mieć Twoja inwestycja.
Bezpłatna konsultacja607 826 526